Antalya Havalimanı'ndan Xanthos transfer
Ksanthos, Likya'nın başkentiydi ve tam bir başkente yakışan yerde durur: Eşen Çayı'nın üzerinde yükselen bir tepede, bugünkü Kınık köyünün hemen kenarında. Tiyatro yamacın alt tarafındadır; hemen yanında, yüksek yontma gövdeler üzerinde iki anıt mezar yükselir ve bunlardan biri Harpy Mezarı diye bilinir. Akropol daha yukarıdadır. Ama buranın asıl ünü yazıdandır: Taşa Likçe ve Grekçe kazınmış metinler mezarların üzerinde, bloklarda, bir sütun gövdesinde karşınıza çıkar. On dokuzuncu yüzyılda kabartmaların iyi bir bölümü Londra'ya götürüldü; bugün mezarların üzerinde gördüğünüz parçaların bir kısmı özgün taş değil, kopyadır.
Antalya Havalimanı'ndan 225 km, yaklaşık 180 dakika; yani tek yön üç saat kadar. İlginç olan, yolun son yarım saatinin geri kalanına hiç benzememesidir. Kalkan'a kadar yol kayalıkların ve denizin yoludur; sonra içeri döner, alçalır ve arazi Eşen Ovası'na açılır: Arka arkaya seralar, sıra sıra plastik tüneller, banketteki traktörler ve ortasından geçen çay. Kınık sapağı bu ovanın içinden çıkar ve kalıntıların oturduğu tepe, köyün kıyısında birden görünür. Son yarım saat, yolculuğun başladığı sahil şeridine hiç benzemez; deniz biter, yerini tarla alır.
Xanthos gezisi
İçeri girişten itibaren yokuş başlar; zemin kırık taşlıdır, basamakların kenarları aşınıp yuvarlanmıştır, yol kısadır ama rahat değildir. Önce tiyatro ile iki anıt mezar karşınıza çıkar ve çoğu ziyaretçi için bunca yolu göze almanın sebebi zaten bunlardır: Yazının okunabildiği, nerede özgün taşın yerine kopya konduğunun görülebildiği kadar yakınından geçersiniz. Taş yakından bakınca cilalı değil yontulmuştur; sert, köşeli, kenarları keskin. Bu ikisi, bir başkentten geriye kalanların en sağlam parçasıdır ve buraya kadar gelmenin karşılığı da odur. UNESCO Dünya Mirası kaydı Ksanthos ile Letoon'u tek bir bütün sayar; ikisinin nasıl gezilmesi gerektiğine dair en açık ipucu da budur.
Akropol için biraz daha tırmanmak gerekir ve ziyaretçilerin azımsanmayacak bir bölümü yukarı bakıp yeterince gördüğüne karar verir. Çıkanlar ise yerin mantığını açıklayan manzarayı alır: Aşağıda uçtan uca Eşen Ovası, yemyeşil, dümdüz ve son metresine kadar işlenmiş, bir yerinde de çay. Yukarıdan bakıldığında köyün damları surların hemen altında kalır ve ovanın nerede bittiği görünür. Gölge neredeyse hiç yoktur ve tepe, sahil serinledikten çok sonra bile öğleden sonranın sıcağını tutar; bu yüzden erken sabah ya da günün son iki saati ayarlamaya değer. İnsanın aklında kalan şey ise koca bir kentin ne kadar büyük bölümünün artık orada olmadığıdır.
Yerinde bir saat normaldir; her yere çıkıp durup okursanız doksan dakika. Tek yön üç saatlik yolun karşısında bu bir gün etmez — Ksanthos'u tek başına ayırtmanın anlamsızlığı da buradan gelir. Letoon birkaç dakika ötededir ve aynı kayda dahildir; istenirse aynı yol üzerinde başka duraklar da vardır. İşleyen düzen şudur: Bekleyen tek bir araç. Siz tepeyi dolaşırken sürücü orada kalır, sonra sizi bir sonraki durağa götürür; böylece trafiğin neredeyse hiç olmadığı bir kır yolunun kenarında beklemezsiniz. Yani burada ayırttığınız şey tek bir ören yeri değil, bütün bir gündür. Bekleme süresini rezervasyon sırasında konuşun.
- Tabanı sağlam ayakkabı şart: Yukarı çıkan yol döşenmiş bir patika değil, gevşek taş ve aşınmış basamaktır.
- Sığınacak gölge yok; erken ya da geç saatte gelin ve bu kadar kısa bir yokuşun düşündürdüğünden fazla su alın.
- Akropol zorunlu değildir; çoğu kişinin geldiği yer tiyatro ile anıt mezarlardır, yukarı çıkmazsanız yalnızca manzaradan olursunuz.
- Doksan dakika rahat yeter; bekleme süresini buna göre verin, günün kalanını ikinci ören yerine ayırın.